5-letnia dziewczynka, dotychczas zdrowa, prawidłowo rozwijająca się, została skierowana do SOR z powodu zaburzeń świadomości, w stanie ogólnym ciężkim, znacznie odwodniona z nasilonym, pogłębionym oddechem. Z wywiadu wynika, że dziewczynka w ostatnich dwóch tygodniach schudła ok. 3 kg, zaczęła się moczyć, początkowo dużo piła, a w ostatniej dobie przestała pić, oddawać mocz, występowały silne bóle brzucha i wymioty. Wskaż najbardziej prawdopodobne rozpoznanie:

A

Obraz kliniczny odpowiada kwasicy ketonowej w przebiegu nowo rozpoznanej cukrzycy typu 1. Tygodniowy wywiad poliurii, polidypsji i spadku masy ciała, a następnie rozwój ciężkiego odwodnienia, wymiotów, bólów brzucha, oddechu Kussmaula oraz zaburzeń świadomości wskazują na ciężką kwasicę metaboliczną z hiperglikemią, ketonemią/ketonurią i obniżonym stężeniem HCO3⁻. Pozostałe rozpoznania są mało prawdopodobne: zatrucie alkoholem praktycznie nie występuje u 5-latka; przewlekła choroba nerek ma odmienny obraz kliniczny i nie tłumaczy wcześniejszej poliurii i polidypsji; przełom nadnerczowy przebiega typowo z hiponatremią, hiperkaliemią i hipotonią, bez charakterystycznego oddechu Kussmaula; zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wiąże się zwykle z gorączką i objawami oponowymi. Objawy cukrzycy u dzieci, odmiennie niż u dorosłych, narastają dość szybko. Zwykle w ciągu kilku tygodni występujewielomocz (poliuria), wzmożone pragnienie (polidyp-sja) i ubytek masy ciała; u młodszych dzieci możewystąpić wtórne moczenie nocne (ramka 26.2).Wczesne rozpoznanie choroby ma ważne znaczenie w zapobieganiu rozwojowi kwasicy ketonowej, dlatego bezpośrednio po wysunięciu podejrzenia choroby dziecko należy odesłać do specjalisty. Kwasica ketonowa wymaga pilnego rozpoznania i leczenia, ponieważ wiąże się z nią duże ryzyko zgonu dzieci i młodzieży. Takie objawy kwasicy, jak hiperwentyla-cja (oddech kwasiczy), mogą być przyczyną błędnegorozpoznania zapalenia płuc, a bóle brzucha - zapaleniawyrostka robaczkowego lub zaparcia.