W których stanach/jednostkach chorobowych występuje zwiększona utrata fosforanów z moczem? 1) zespół Fanconiego; 2) zespół lizy guza w przebiegu chemioterapii; 3) krzywica hipofosfatemiczna; 4) nadczynność przytarczyc; 5) niedoczynność przytarczyc. Prawidłowa odpowiedź to:

A

Poprawna odpowiedź: A. W zespole Fanconiego uszkodzenie kanalika proksymalnego prowadzi do upośledzenia reabsorpcji fosforanów na skutek dysfunkcji kotransporterów sodowo-fosforanowych (Na-Pi), co skutkuje fosfaturią. Komórki cewki bliższej należą do najbardziej aktywnych w organizmie człowieka i najbardziej podatnych na uszkodzenie. Głównym objawem uszkodzenia jest nadmierna utrata z moczem aminokwasów, glukozy, fosforanów, dwuwęglanów, sodu, wapnia, potasu i moczanów. Masywny rozpad komórek w zespole lizy guza prowadzi do gwałtownego uwolnienia dużych ilości fosforanów do krwi, co skutkuje przejściową hiperfosfatemią oraz zwiększonym wydalaniem fosforanów z moczem, jeśli funkcja nerek jest zachowana. Na podstawie:1. Gajewski, P. (2024). Interna Szczeklika 2024/2025 – mały podręcznik. Medycyna Praktyczna.2. Bociek, R. G., & Lunning, M. (2025). Tumor Lysis syndrome. New England Journal of Medicine, 393(11), 1104–1116. Zobacz źródło Krzywica hipofosfatemiczna (np. postać sprzężona z chromosomem X) przebiega z obniżoną cewkową reabsorpcją fosforanów zależną od nadmiernej aktywności FGF23. Nadczynność przytarczyc powoduje PTH-zależne hamowanie zwrotnego wchłaniania fosforanów w kanaliku proksymalnym i zwiększone ich wydalanie z moczem. Hipofosfatemia sprzężona z chromosomem X (d. rodzinna krzywica hipofosfatemiczna), najczęstsza genetyczna przyczyna hipofosfatemii, jest wtórną tubulopatią, w której upośledzenie cewkowej reabsorpcji fosforanów oraz syntezy 1,25(OH)2D3 prowadzą do znacznych deformacji kośćca i niedoboru wzrostu. Dziedziczy się jako cecha związana z chromosomem X, w sposób dominujący. Niedoczynność przytarczyc działa odwrotnie – niedobór PTH zwiększa cewkową reabsorpcję fosforanów i zmniejsza ich wydalanie. Na podstawie: Alexander RT, Dimke H. Effects of parathyroid hormone on renal tubular calcium and phosphate handling. Acta Physiol (Oxf). 2023 May;238(1):e13959. doi: 10.1111/apha.13959. Epub 2023 Mar 26. PMID: 36894509.