Chory lat 51 z nawracającym wysiękiem w stawie kolanowym lewym, do tej pory był leczony przez ortopedę usuwaniem płynu stawowego i podawaniem glikokortykosteroidów dostawowo. Obecnie pacjent zgłosił się do lekarza rodzinnego, aby wykonać RTG stawów kolanowych. W badaniu RTG stwierdzono: linijne cienie w chrząstkach stawowych oraz trójkątne złogi w łąkotkach. Na podstawie objawów klinicznych i badań dodatkowych należy rozpoznać:

D

Pacjent choruje na pseudodnę wywołaną pirofosforanami wapnia, które wywołują nawracające stany zapalne, najczęściej w obrębie stawów kolanowych. Obecność chondrokalcynozy w badaniu RTG – widocznej jako linijne zwapnienia w chrząstkach i złogi w łąkotkach – potwierdza ten mechanizm patofizjologiczny. Złogi kryształów drażnią błonę maziową, prowadząc do reakcji zapalnej i wysięku stawowego, typowych dla pseudodny. Kryteria klasyfikacyjne ACR–EULAR z 2023 roku dla choroby związanej z odkładaniem kryształów pirofosforanu wapnia (CPPD) obejmują trzy główne obszary: czynniki predysponujące, typowe obrazy kliniczne oraz obiektywne wyniki badań diagnostycznych uzyskane z analizy płynu stawowego i badań obrazowych. W zakresie czynników ryzyka uwzględnia się przede wszystkim zaawansowany wiek, obecność zaburzeń metabolicznych (takich jak hemochromatoza, nadczynność przytarczyc, hipomagnezemia czy hipofosfatazja), predyspozycje genetyczne, a także współistnienie choroby zwyrodnieniowej stawów rąk, zwłaszcza z zajęciem stawów śródręczno-paliczkowych II i III. Pod względem obrazu klinicznego CPPD może występować w kilku postaciach: klasycznej ostrej artropatii wywołanej kryształami CPP (tzw. pseudodnie), charakteryzującej się nagłym początkiem bólu, obrzęku i ocieplenia stawu – najczęściej kolanowego lub nadgarstkowego; przewlekłej artropatii CPPD, której obraz może przypominać chorobę zwyrodnieniową lub reumatoidalne zapalenie stawów. Kluczowe znaczenie diagnostyczne w kryteriach ma identyfikacja kryształów pirofosforanu wapnia w płynie stawowym. Dodatkowym potwierdzeniem rozpoznania jest obrazowanie zwapnień chrząstek stawowych (tzw. chondrokalcynozy) w badaniach radiologicznych lub ultrasonograficznych. Obecność liniowych lub punktowych zwapnień w chrząstce szklistej bądź włóknistej w objawowych stawach istotnie zwiększa prawdopodobieństwo rozpoznania CPPD. Źródła: